Nog geen 30 jaar geleden stond Medellín bekend als de gevaarlijkste stad ter wereld. Maar sinds Medellín in 2013 is verkozen tot meest innovatieve stad op onze aardbol is het tij gekeerd. Of nouja, daarvoor ook al natuurlijk. Inmiddels is Medellín uitgegroeid tot de meest populaire stad van Colombia. Niet alleen onder Colombianen, maar sinds een aantal jaar is Medellín een waar bolwerk van toerisme en digital nomads geworden. Met alle voor- en nadelen van dien. Hoe dan ook: Medellín is een bijzondere stad. Eentje die je gezien moet hebben als je door Colombia reist. Daarom hier een mini-reisgids Medellín: ontdek de hoofdstad van Antioquia.
Inhoudsopgave
De paisacultuur
Medellín ligt in het noordwesten van Colombia, in het departement Antioquia. De stad is gebouwd in de langgerekte Aburrá-vallei en wordt aan beide kanten omringd door groene bergen. Met ruim 2,5 miljoen inwoners is Medellín de op één na grootste stad van Colombia. In het hele stedelijke gebied, waartoe ook plaatsen als Envigado, Itagüí en Bello behoren, wonen meer dan vier miljoen mensen.
De inwoners van Medellín en de omliggende regio worden paisa’s genoemd. De paisacultuur hoort vooral bij Antioquia en delen van de aangrenzende departementen.
Paisa’s staan bekend om hun sterke regionale identiteit, ondernemingszin, gastvrijheid en karakteristieke accent. Medellín is een totaal andere stad dan Bogotá, wat betreft klimaat, omgeving, cultureel aanbod en manier van leven. Maar ook de paisacultuur maakt de stad anders. De taal, de mensen, omgangsvormen. Interessant om te ervaren als je beide steden bezoekt.
Medellín was ooit de gevaarlijkste stad ter wereld: een stukje geschiedenis
In de jaren tachtig en begin jaren negentig werd Medellín wereldwijd bekend door het geweld rond het Medellínkartel van Pablo Escobar.
Na zijn dood in 1993 bleef de stad nog jarenlang kampen met criminaliteit en grote sociale ongelijkheid. Tegelijkertijd werd er steeds meer geïnvesteerd in openbaar vervoer, onderwijs en de armere wijken.
Zo opende in 1995 opende de metro van Medellín, nog altijd de enige metro van Colombia (totdat de metro in Bogotá is afgebouwd).
Later kwamen daar kabelbanen, bibliotheken en andere sociale projecten bij. Hierdoor veranderde Medellín geleidelijk van één van de gevaarlijkste steden ter wereld in een stad die bekendstaat om innovatie en stedelijke vernieuwing.
Doe een wandeltour door de geschiedenis van Medellín
De geschiedenis van Colombia, en zeker van Medellín, is te complex en uitgebreid om hier te vertellen. Als je meer wilt weten kan ik je zeker de Free Walking Tour of More than Escobar Tour aanraden, beiden hier te boeken bij Real City Tours. Zo leer je alle belangrijke punten van de geschiedenis van Medellín én zie je meteen veel van de stad.
Hoeveel dagen heb je nodig voor Medellín?
Voor de belangrijkste bezienswaardigheden heb je minimaal 3 volle dagen nodig, dus 4 nachten. In drie dagen kun je het centrum en Museo de Antioquia bezoeken, een rondleiding door Comuna 13 volgen en met de kabelbaan naar Parque Arví gaan.
Met 4 of 5 dagen kun je ook het Museo Casa de la Memoria, de botanische tuin, MAMM, Laureles en Envigado bezoeken. Er is ook veel te doen in de omgeving van Medellín (zie verderop in dit artikel). Je kunt een paar dagtrips maken, reken dan 2 a 3 dagen extra. Wil je meer van de omgeving zien, dan kun je hier makkelijk 1 a 2 weken zoet zijn.
Medellín is geen stad die alleen draait om afzonderlijke monumenten. De grootste aantrekkingskracht zit in de combinatie van de ligging, de wijken, de mensen, het openbaar vervoer en de zichtbare contrasten tussen rijk en arm, verleden en toekomst. Wil je de stad echt leren kennen? Neem er dan de tijd voor.
Persoonlijk vind ik het altijd fijn om wat langer op één plek te blijven. Ik ben zo’n 3 a 4 keer in Medellín geweest, in totaal zo’n twee weken, en ik heb nog niet alles gezien…
Waar verblijven in Medellín?
Medellín is een zeer toeristische stad, waar in veel wijken steeds minder oorspronkelijke bewoners te vinden zijn.
De meest toeristische wijk is El Poblado. Deze wijk is ook meteen een dure wijk en voelt heel Europees aan. En hoewel je er veel hotels en hostels vindt, is dit niet echt een wijk om Medellín heel goed te leren kennen. Als je graag tussen de toeristen verblijft in een luxere wijk, dan is El Poblado zeker een goede plek om je hotel of hostel te zoeken. Klik hier voor hotels en hostels in El Poblado.
Ik vind zelf Laureles een fijne wijk om te verblijven. Ook deze wijk is erg in opkomst wat toerisme betreft. Er komen steeds meer hotels en hostels, maar in Laureles heb je nog steeds het gevoel dat je tussen de Colombianen verblijft. Hier heb je nog veel traditionele wijken en is nog lang niet alles volgebouwd met hotels. Mogelijk is dit over een paar jaar anders, maar vooralsnog is Laureles een heel goede wijk om te verblijven in Medellín. Je zit er tevens centraal en dicht bij de metro. Klik hier voor hostels en hotels in Laureles.
Ik verblijf zelf graag in Selva House, een budget hotel met warme douche, een uitgebreide keuken, een fijn terras en een perfecte ligging.
Dan heb je ook nog Envigado, een stadje buiten Medellín, maar dat compleet vastzit aan de grote stad. Het is er groener, rustiger en er zijn veel restaurants en hotels. Zeker de moeite waard om een kijkje te nemen dus. Klik hier voor hostels en hotels in Envigado.
Waar kun je goed eten en drinken in Medellín?
In Medellín is het niet moeilijk om cafés en restaurants te vinden. Zeker als je verblijft in El Poblado of Laureles zijn er leuke eettentjes in overvloed. Loop door de straten en je komt ze vanzelf tegen.
In El Poblado kun je ook naar Provenza, een uitgaansgebied met restaurants, cafes en discotheken.
In Laureles zijn mijn favoriete restaurants Saludpan en Fidelina. Ik ben vegetariër en hier kun je heel goed vegetarisch eten.
Typisch eten uit Medellín
Wil je typische gerechten uit Medellín proberen, vraag dan naar de bandeja paisa. Dit is absoluut het meest bekende gerecht uit Medellín. Niet voor vegetariërs, maar je kunt het wel vegetarisch laten maken door het vlees weg te halen. Bandeja paisa is een grote maaltijd bestaande uit bonen, rijst, ei, avocado, bakbanaan, arepa en verschillende soorten vlees. Als vegetariër vind ik het super lekker (zonder vlees dus uiteraard).
Heb je niet zoveel honger, ga dan op zoek naar een arepa de chócolo, een zoetige maïsarepa die vaak met kaas wordt gegeten.
Andere regionale gerechten en producten zijn mondongo, empanadas, buñuelos en mazamorra. Medellín heeft daarnaast een snelgroeiende koffiecultuur met veel cafés waar koffie uit Antioquia en andere Colombiaanse regio’s wordt geschonken.
Wat is het klimaat in Medellín?
Medellín staat bekend als de stad van de eeuwige lente. Door de ligging dicht bij de evenaar en op ongeveer 1.500 meter hoogte blijven de temperaturen het hele jaar door vrij constant.
Overdag is het warm, vaak rond de 24 tot 30 graden, terwijl het ’s avonds en ’s nachts kan afkoelen tot ongeveer 20 graden. Seizoenen, zoals zomer en winter in Nederland, kent Medellín niet. Wel zijn er regenperiodes en droge periodes, maar de temperatuur blijft over het algemeen constant.
Ik vind de naam ‘de stad van de eeuwige lente’ overigens niet per se heel goed passen. Voor mij is het meer een flinke zomer in Medellín.
Wanneer valt er regen in Medellín?
Medellín heeft een vochtig klimaat en regen kan in iedere maand van het jaar voorkomen. De natste perioden vallen meestal rond april en mei en rond oktober en november. December tot en met februari en de maanden juni en juli zijn gemiddeld wat droger, maar ook dan blijft een regenbui mogelijk. Lees hier alles over reizen in Colombia in het regenseizoen.
Door de ligging in een smalle vallei kan het weer per wijk verschillen. In het lager gelegen centrum en het noorden van de stad voelt het vaak warmer, terwijl hoger gelegen wijken en plaatsen in de omliggende bergen koeler kunnen zijn. Een ochtend kan zonnig beginnen en later omslaan in bewolking, regen en onweer.
Wat is de beste reistijd voor Medellín?
Je kunt Medellín het hele jaar door bezoeken, wanneer je maar wilt. Op elk moment is het warm, kan het regenen, of juist strakblauw zijn en ook behoorlijk klam aanvoelen. De zon is door de hoogte en ligging dichtbij de evenaar sterk, dus neem een petje en zonnebrandcrème mee.
Hoe kom je in Medellín?
Medellín is een belangrijke internationale stad in Colombia en daarom zijn er veel mogelijkheden om in Medellín te komen en om vanaf Medellín door te reizen naar de rest van Colombia. Alle opties hieronder heb ik zelf gedaan.
Met het vliegtuig van en naar Medellín
Medellín heeft 2 luchthavens: de kleine luchthaven Olaya Herrera midden in de stad, en de Internationale luchthaven José María Córdova bij Rio Negro. De kleine luchthaven is er voornamelijk voor binnenlandse vluchten naar meer afgelegen bestemmingen, denk aan Chocó en Mompox. Maar er komen soms ook grotere vluchten aan.
De internationale luchthaven in Rio Negro is er voor zowel binnen- als buitenlandse vluchten. Hier komen vluchten vanuit Bogotá aan, bijvoorbeeld. Let erop dat de reistijd naar deze luchthaven langer is, houd rekening met 45 minuten tot een uur, afhankelijk van het verkeer en van waar je precies vandaan komt.
Voor binnenlandse vluchten vanaf waar dan ook in Colombia vind je tickets bij Latam, Avianca of Satena.
Met de bus naar Medellín
Vanaf overal in Colombia gaan bussen naar Medellín. De bus vanaf Bogotá doet er officieel zo’n 10 uur over, maar in de praktijk reken je het beste op 12 uur reistijd. Als je dat te veel vindt, kun je altijd een tussenstop maken, in Honda bijvoorbeeld.
Ook gaan er bussen naar Medellín vanaf de noordkust, vanaf Bucaramanga of San Gil en vanaf Cali. En vanuit alle andere plekken op die routes die je je kunt bedenken.
Bustickets boek je gemakkelijk via Busbud.
Met de auto naar of vanaf Medellín
Je kunt ook een auto huren in Colombia en met eigen auto naar Medellín rijden of juist vanaf Medellín de omgeving verkennen. Ook ikzelf ben eens met de auto vanaf Bogotá naar Medellín gereisd. Een mooie route en er is van alles te doen onderweg.
Je kunt er ook voor kiezen om juist in Medellín een auto te huren en vanaf daar de omgeving te verkennen. De wegen zijn goed, maar plan veel tijd in voor je route. Door de vele haarspeldbochten en langzaam rijdend verkeer doe je lang over weinig kilometers.
Hier kun je een auto huren in Medellín.
Hoe reis je met de metro in Medellín?
Het blijft een gekke gewaarwording als je net zoals ik Bogotá gewend bent: met de metro in Colombia. In Medellín is het normaal. En mooi ook. De metro van Medellín rijdt vaak, op tijd, is super schoon, makkelijk en veilig. Maak er dus zeker gebruik van: het is een stuk goedkoper en leuker dan een taxi.
Bekijk op de kaart waar het dichtstbijzijnde metrostation is én naar welk station je toe wilt. Op elk metrostation hangen duidelijke routekaarten, zodat je precies weet welke lijn je nodig hebt en waar je eventueel moet overstappen. Hier vind je de routekaarten van de metro in Medellín, zodat je vooraf kunt kijken als je dat wilt.
Op elk metrostation kun je een metrokaart kopen. Je kunt één kaart gebruiken voor meerdere personen. Vraag bij aankoop meteen om de kaart op te laden. Eén ritje kost $3.820 COP (2026) en je kunt de kaart ook gebruiken voor de bus en voor de metrocable (de kabelbaan).
In Medellín betekent de metro zoveel meer: het is een symbool van vrijheid
Eindelijk na al die jaren van geweld heeft de overheid deze stad teruggegeven aan zijn inwoners. Onder andere door deze metro, die het vervoer een stuk sneller en schoner maakt én ervoor zorgt dat de arme bevolking op de berg nu makkelijk in het centrum kan komen. Want deze metro bestaat niet alleen uit een trein, maar ook uit kabelbanen de berg op. Voor ongeveer €1,- kun je de hele stad door.
Wat te doen en te zien in Medellín? | 11 tips
Medellín is een erg interessante stad met een ingewikkelde geschiedenis. Het is leuk om alle aspecten van de stad te leren kennen. Helaas heeft het toerisme ook veel schade aangericht en zijn sommige plekken niet meer fijn om te bezoeken. Hieronder geef ik bij die plekken alternatieven.
1. Ontdek het historische centrum van Medellín
Het centrum van Medellín, El Centro genoemd, is druk, chaotisch en heel anders dan de moderne wijken El Poblado en Laureles. Hier loop je langs straatverkopers, kleine winkels, kerken, markten, historische gebouwen en moet je jezelf door de mensenmassa wurmen.
Het centrum is niet overal mooi, maar het laat wel een belangrijke kant van Medellín zien. Je krijgt hier een beter beeld van het dagelijkse leven en van de enorme verschillen binnen de stad. Bezoek het centrum bij voorkeur overdag, neem weinig waardevolle spullen mee en let goed op je telefoon en je tas.
Plaza Botero
Plaza Botero is een van de bekendste plekken van Medellín. Op het plein staan 23 grote bronzen beelden van Fernando Botero, de wereldberoemde Colombiaanse kunstenaar die in Medellín werd geboren. Zijn figuren worden vaak omschreven als dik, maar Botero zelf sprak liever over het uitvergroten van volume.
De beelden staan gewoon in de openbare ruimte en mogen worden aangeraakt. In het nabijgelegen museum (zie het volgende puntje) en ook in Museo Botero in Bogotá kun je meer beelden en schilderijen van Botero zien. Persoonlijk is Botero één van mijn favoriete Colombiaanse kunstenaars.
Hier vind je Plaza Botero op de kaart.
Museo de Antioquia
Aan Plaza Botero ligt het interessante Museo de Antioquia. Het museum bezit een grote collectie werken van Fernando Botero en Pedro Nel Gómez, maar laat ook kunst en historische voorwerpen uit Antioquia zien.
Een bezoek helpt om de paisacultuur en de geschiedenis van de regio beter te begrijpen. Botero schonk een belangrijk deel van zijn werk aan het museum en speelde daarmee een grote rol in de ontwikkeling van het plein als culturele bezienswaardigheid.
Neem de tijd voor Museo de Antioquia: ik heb er zo’n 2 a 2,5 uur doorgebracht. En heb je een Colombiaanse ID-kaart (een cédula)? Vergeet deze dan niet mee te nemen, daarmee krijg je een enorme korting op de entreekosten.
Hier vind je Museo de Antioquia op de kaart.
Palacio de la Cultura Rafael Uribe Uribe
Naast Plaza Botero staat het opvallende zwart-witte Palacio de la Cultura Rafael Uribe Uribe. Het gebouw werd ontworpen door de Belgische architect Agustín Goovaerts en heeft een neogotische uitstraling die sterk contrasteert met de rest van het centrum. Ideaal om mooie foto’s te maken.
Binnen zijn regelmatig tentoonstellingen en culturele activiteiten. Ook zonder naar binnen te gaan is het gebouw interessant vanwege de bijzondere gevel.
Klik voor de locatie op de kaart.
Iglesia de la Veracruz
Vlak bij Plaza Botero ligt de Iglesia de la Veracruz, één van de oudere kerken van Medellín. Het witte koloniale gebouw vormt een groot contrast met de drukte, winkels en hoogbouw eromheen.
Hier vind je de kerk op de kaart.
Parque Berrío
Parque Berrío is het traditionele hart van Medellín. Het plein ligt bij een belangrijk metrostation en is al eeuwenlang een ontmoetingsplaats. Aan het plein staat de Basílica de Nuestra Señora de la Candelaria. Door de drukte, muziek en straatverkopers krijg je hier een goed beeld van het dagelijkse stadsleven. Het kan een beetje overweldigend zijn als je net aankomt in Colombia, maar een ervaring is deze plek zeker.
Klik voor Parque Berrio op de kaart.
Plaza Cisneros en het Parque de las Luces
Plaza Cisneros staat bekend als het Parque de las Luces. Op het plein staan honderden hoge lichtmasten die vooral aan het einde van de middag en in de avond een bijzonder effect creëren.
Het plein maakte deel uit van een groter project om een verwaarloosd deel van het centrum opnieuw in te richten. Het is daarmee een voorbeeld van de manier waarop architectuur en openbare ruimte werden ingezet om Medellín te veranderen.
Klik hier voor de locatie op de kaart.
2. Ga mee op een wandeltour door Medellín
Mijn eerste keer in Medellín bezocht ik de stad met een georganiseerde wandeling, de Free Walking Tour van Real City Tours. Ze hebben tegenwoordig ook een More than Escobar Tour, die wordt aangeraden als je meer wilt weten over Pablo Escobar op een neutrale manier. Zonder hem te verheerlijken.
Met een Engelssprekende gids en andere reizigers maak je een informatieve tocht door de stad. En het mooie is dat de gids extra haar best doet om zoveel mogelijk fooi te verdienen aan dit 4 uur durende tripje. Een win-win situatie dus.
Mijn gids vertelde over de geschiedenis van de stad en het land en nam ons mee naar interessante plaatsen in de binnenstad. Zo gingen we naar het park Simon Bolívar, waar velen niet komen wegens alle drugs- en alcoholverslaafden die daar ronddwalen. En bezochten we de chaotische straten waar alle nep-artikelen worden verkocht.
Het is een apart idee dat al deze mensen de oorlog tegen de drugs hebben meegemaakt. Al dat geweld in de stad. Die bommen die zijn ontploft. Waarvan trouwens nog steeds herinneringen zijn te aanschouwen: het ontplofte beeld van de vogel bijvoorbeeld. Inmiddels is ook het centrum met behulp van de overheid, en een beetje van kunstenaar Fernando Botero, behoorlijk opgeknapt en veiliger begaanbaar.
3. Bezoek Comuna 13
Comuna 13 is waarschijnlijk de bekendste wijk van Medellín. De wijk ligt tegen de westelijke berghelling en was lange tijd een strategisch gebied voor guerrillagroepen, paramilitairen en criminele organisaties. Vooral aan het einde van de jaren negentig en het begin van deze eeuw kreeg de bevolking te maken met veel geweld.
Tegenwoordig bezoeken dagelijks grote aantallen toeristen het deel van Comuna 13 rond de wijk Independencias. Je vindt er muurschilderingen, uitzichtpunten, dansvoorstellingen, kleine winkels en eetkraampjes.
Graffiti en straatkunst
Veel muurschilderingen verwijzen naar het verleden van de wijk, verdwenen inwoners, geweld, verzet en hoop. Een lokale gids kan uitleggen wat de symbolen en afbeeldingen betekenen. Zonder uitleg is Comuna 13 vooral kleurrijk: met de verhalen erachter krijgt het bezoek veel meer betekenis.
Niet alle kunst gaat over geweld. Er zijn ook werken over natuur, de Afro-Colombiaanse cultuur, vrouwen, muziek en de toekomst van de wijk.
De roltrappen van Comuna 13
In 2011 werden overdekte openbare roltrappen geopend om de steile wijk beter bereikbaar te maken. Voor bewoners die vroeger honderden treden moesten beklimmen, maakten deze roltrappen een groot verschil.
De roltrappen groeiden uit tot een symbool van de stedelijke vernieuwing van Medellín. Ze zijn tegenwoordig ook het centrale punt van de toeristische route door de wijk.
Massatoerisme in Comuna 13
Het toerisme zorgt voor inkomsten voor gidsen, artiesten, winkels en bewoners, maar is de laatste jaren nogal uit zijn voegen gebarsten. Verwacht dus geen pittoresk gebeuren, maar alles gericht op toerisme.
Ondertussen heeft het toerisme lang niet alle problemen in de wijk opgelost. Veel bewoners hebben familieleden verloren of meegemaakt hoe mensen verdwenen en leven nog steeds met de gevolgen daarvan. En armoede en sociale problemen zijn nog lang niet verdwenen.
Kies daarom bij voorkeur voor een rondleiding van een gids die zelf uit de wijk komt. Zo blijft een groter deel van de inkomsten binnen de lokale gemeenschap. Je kunt ook een tour door Comuna 13 hier boeken.
Daarnaast is Comuna 13 inmiddels veranderd in een soort Disneyland, het is er zeer toeristisch. Ik ben er zelf in 2015 geweest, voor het massatoerisme. Nu hoef ik er niet meer naartoe. Als je meer authentiek en duurzaam wilt, bezoek dan Fundación Caminos in Medellín of El Paraiso in Bogotá.
4. Maak een rit met de metro en de Metrocable
Het openbaar vervoer is een belangrijk onderdeel van de identiteit van Medellín. De eerste metrolijn werd in 1995 geopend. Tot op de dag van vandaag (maar niet heel lang meer) is het nog steeds het enige metrosysteem van Colombia.
Veel inwoners zijn trots op de zogenoemde cultura metro: het idee dat reizigers zorgvuldig en respectvol met het systeem omgaan. De metro is ook opvallend schoon en georganiseerd. Het doet een beetje Europees aan.
Metrocable naar Santo Domingo
De kabelbaan van Acevedo naar Santo Domingo werd in 2004 geopend. Dit was een van de eerste kabelbanen ter wereld die volledig werd geïntegreerd in het normale openbaar vervoer van een grote stad.
De kabelbaan was niet in de eerste plaats bedoeld voor toeristen. Hij verbond wijken hoog tegen de berghelling met de metro en verkortte voor veel inwoners de reistijd aanzienlijk. Vanuit de cabines zie je hoe dicht de huizen tegen de bergen zijn gebouwd.
Metrocable naar Parque Arví
Vanaf Santo Domingo kun je overstappen op de kabelbaan naar Parque Arví. Deze lijn verlaat de dichtbebouwde stad en zweeft vervolgens lange tijd boven een groen bosgebied.
De rit is een van de beste manieren om de omvang en ligging van Medellín te ervaren. Je ziet eerst duizenden bakstenen huizen waarna je na opeens boven het bos hangt.
5. Breng een dag door in Parque Arví
Parque Arví ligt in de bergen ten oosten van Medellín en is bereikbaar met de kabelbaan. Het beschermde natuur- en recreatiegebied bestaat uit bossen en wandelroutes.
Bij het kabelbaanstation wordt vaak een markt gehouden met lokale producten, snacks en handwerk. Voor sommige langere of minder duidelijk aangegeven routes is het verstandig met een lokale gids op pad te gaan.
Verwacht geen volledig ongerepte wildernis. Parque Arví is een groot cultuurlandschap waar al eeuwenlang mensen wonen en werken. Het is vooral een fijne afwisseling met de drukte en warmte van de stad.
Hier vind je Parque Arví op de kaart.
6. Street art in El Poblado
Vergeet ook de wijk El Poblado niet, één van de populairste wijken van Medellín, waar de meeste toeristen verblijven. El Poblado is een luxe wijk met veel groen en brede lanen. De laatste jaren is El Poblado steeds meer uitgegroeid tot een street art walhalla. Lees hier alles over de street art in El Poblado.
7. Ontdek meer van El Poblado
Naast street art heeft El Poblado nog veel meer. Je vindt er hotels, restaurants, koffiebars, winkels en veel uitgaansgelegenheden.
Parque Lleras en Provenza
Parque Lleras was lange tijd het centrale uitgaansgebied. Tegenwoordig is vooral de nabijgelegen straat Provenza populair, met restaurants, terrassen en bars tussen veel groen.
Het gebied is levendig, maar ook erg gericht op buitenlandse bezoekers. Als je alleen in El Poblado blijft, krijg je een beperkt beeld van Medellín. Combineer de wijk met de rest van Medellín.
Vind Parque Lleras hier op de kaart.
Manila
Manila is een rustiger deel van El Poblado met kleinere hotels, cafés en restaurants. De wijk heeft een meer ontspannen uitstraling dan Parque Lleras en Provenza.
Door de ligging dicht bij metrostation Poblado is Manila een praktische uitvalsbasis voor bezoekers die veel met het openbaar vervoer willen reizen.
Museo El Castillo
Museo El Castillo ligt in een neogotisch huis dat doet denken aan een Europees kasteel. Het werd in de twintigste eeuw gebouwd en later bewoond door een rijke industriële familie.
Binnen zie je meubels, kunst en decoratieve objecten uit verschillende perioden. De tuinen bieden uitzicht over het zuiden van Medellín en vormen een rustige plek buiten het drukste deel van El Poblado.
8. Wandel door de botanische tuin
De Jardín Botánico Joaquín Antonio Uribe is een groene plek in het noorden van Medellín. In de tuinen vind je tropische planten, palmen, een meer en verschillende soorten vogels en leguanen. Daarnaast kwam ik er ook een schildpad en een eekhoorn tegen.
Het opvallendste bouwwerk is het Orquideorama, een open houten constructie die is geïnspireerd op bloemen en bomen. Hier worden evenementen en tentoonstellingen georganiseerd, waaronder activiteiten rond orchideeën, maar ook yoga.
De botanische tuin ligt naast metrostation Universidad en is daardoor gemakkelijk bereikbaar. Je kunt een bezoek combineren met Parque Explora en het Planetario de Medellín. Of bezoek puntje 9 hieronder: de Universiteit van Antioquia, bijna naast de botanische tuinen.
Hier vind je de botanische tuinen van Medellín op de kaart.
9. Universidad de Antioquia (buiten de gebaande paden in Medellín)
Vlak bij de botanische tuin ligt de Universidad de Antioquia, een van de oudste en belangrijkste openbare universiteiten van Colombia. De geschiedenis van de universiteit begon in 1803, toen in Medellín een franciscaans college werd geopend. In de loop van de negentiende en twintigste eeuw groeide dit uit tot een belangrijk centrum voor onderwijs, wetenschap en cultuur in Antioquia.
De belangrijkste campus, de Ciudad Universitaria, is veel meer dan alleen een plek waar studenten colleges volgen. Het groene terrein vormt bijna een kleine stad binnen Medellín, met pleinen, bomen, bibliotheken, theaters en kunstwerken. De universiteit heeft een sterke culturele en maatschappelijke rol en staat bekend als een plek waar wordt gedebatteerd over politiek, sociale ongelijkheid en de toekomst van Colombia.
Op de campus vind je ook het Museo Universitario de la Universidad de Antioquia, afgekort tot MUUA. Het museum werd in 1970 opgericht en heeft collecties rond antropologie, beeldende kunst, natuurwetenschappen en de geschiedenis van de universiteit. Daarnaast staan verspreid over de campus kunstwerken van verschillende bekende Colombiaanse kunstenaars, waardoor het terrein ook als een openluchtmuseum kan worden bekeken.
Een wandeling over de campus geeft je een ander beeld van Medellín dan de bekende toeristische wijken. Je ziet er het dagelijkse studentenleven en maakt kennis met een instelling die al meer dan twee eeuwen een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling van de stad en de regio.
Om binnen te komen moet je langs beveiliging waar ik zelf mijn ID-kaart moest laten zien. Neem die dus mee. Ik vond het een heel interessant bezoek, leuk om een andere kant van Medellín te zien.
10. Leer meer over het gewelddadige verleden in Museo Casa de la Memoria
Museo Casa de la Memoria is één van de belangrijkste musea van Medellín voor wie de recente geschiedenis van de stad wil begrijpen. Het museum vertelt over het gewapende conflict, drugsgeweld, gedwongen verplaatsing en de ervaringen van slachtoffers.
De aandacht ligt niet op Pablo Escobar als beroemd crimineel, maar op de mensen die de gevolgen van het geweld hebben ondervonden. Persoonlijke verhalen, foto’s en geluidsfragmenten maken duidelijk hoeveel invloed het conflict op gewone families heeft gehad.
Het museum is daarmee een tegenwicht tegen tours die het leven van Escobar sensationeel presenteren. Medellín probeert juist steeds meer afstand te nemen van de verheerlijking van zijn naam, wat heel logisch is. Bezoek dus zeker dit museum als je meer wilt weten over de geweldadige jaren van Pablo Escobar.
Hier vind je het Museo Casa de la Memoria op de kaart.
11. Bekijk moderne kunst in het MAMM
Het Museo de Arte Moderno de Medellín, afgekort tot MAMM, ligt in Ciudad del Río, vlakbij El Poblado. Het museum is gevestigd in een voormalige staalfabriek en is alleen al daarom de moeite waard.
De collectie richt zich op moderne en hedendaagse kunst uit Colombia en Latijns-Amerika. Er is onder andere werk te zien van Débora Arango, een kunstenares uit Antioquia die bekend werd met kritische schilderijen over politiek, religie en de positie van vrouwen.
Rond het museum ligt een populair stadspark waar inwoners sporten, picknicken en hun hond uitlaten. Leuk om na je bezoek het dagelijkse leven in Medellín te aanschouwen.
Klik hier voor MAMM op de kaart.
Wat te doen in de omgeving van Medellín? | 6 Tips
Medellín is een goede uitvalsbasis om de omgeving te ontdekken, en die is mooi kan ik je vertellen. Antioquia heeft veel te bieden, van prachtige groene bergen tot kleurrijke dorpjes, vele watervallen en bijzondere hotels.
1. Bezoek Envigado
Envigado ligt ten zuiden van Medellín en is officieel een zelfstandige gemeente binnen het stedelijke gebied van de Aburrá-vallei. Daar merk je echter weinig van als je van Medellín naar Envigado reist.
Rond Parque de Envigado vind je een traditioneel centraal plein, een kerk, restaurants en cafés. Envigado heeft een dorpser karakter dan veel delen van Medellín, hoewel het inmiddels ook dichtbebouwd en modern is.
Een bezoek is vooral interessant wanneer je langer in de stad verblijft en ook buiten de bekendste toeristische wijken wilt kijken. Daarnaast is Envigado ook een goede plek om je hotel te zoeken. Met de metro, de bus of de taxi ben je zo in Medellín. Ga bijvoorbeeld naar metrostation Ayura in Envigado. Vanaf daar moet je een beetje lopen om ergens te komen, maar dan zie je meteen iets van de stad.
Casa Museo Otraparte
Een van de bijzonderste plekken van Envigado is Casa Museo Otraparte, het voormalige woonhuis van de Colombiaanse filosoof en schrijver Fernando González Ochoa. Hij werd in 1895 in Envigado geboren en schreef onder andere over filosofie, religie, politiek, reizen en de Colombiaanse samenleving.
Fernando González gaf zijn huis de naam Otraparte, wat letterlijk ‘een andere plek’ betekent. Het huis werd in 1940 gebouwd en groeide uit tot een ontmoetingsplaats voor schrijvers, kunstenaars en intellectuelen. Tegenwoordig is het een museum en cultureel centrum dat is gewijd aan zijn leven en werk. Je kunt er zijn werkkamer, persoonlijke voorwerpen, boeken, foto’s en delen van de oorspronkelijke inrichting bekijken.
Ook als je niet bekend bent met zijn boeken, is het museum leuk om te bezoeken. Het is een mooie rustige plek in een druk gebied, ideaal om even te ontsnappen aan die drukte. Ik vond het zelf een erg mooi museum, en ik heb er ook een tijdje in de aangrenzende tuin gezeten.
Het museum is gratis.
Klik hier voor het Museum Otraparte op de kaart.
El Café de Otraparte
Direct naast het museum ligt El Café de Otraparte, een sfeervol café-restaurant in een groene tuin. Echt ee fijne plek om te zitten, koffie of thee te drinken en om te lunchen (lekker eten, ook vegetarisch).
Je kunt er terecht voor ontbijt, lunch, diner, koffie, desserts en kleine gerechten. Verschillende onderdelen van de menukaart verwijzen naar het leven en de ideeën van de filosoof. De inkomsten van het café dragen bij aan het onderhoud van het museum en de culturele activiteiten van Otraparte.
Hier vind je het Café de Otraparte op de kaart.
Parque Lineal La Frontera
Vlak bij Casa Museo Otraparte, op loopafstand, vind je het Parque Lineal La Frontera, een langgerekt groen park op de grens van Envigado en de wijk El Poblado in Medellín. Het heet niet voor niets ‘La Frontera’: de grens.
Door het park lopen wandelpaden tussen inheemse bomen, struiken, palmen en guadua. De begroeiing trekt verschillende soorten vogels, vlinders en andere kleine dieren aan.
Parque Lineal La Frontera is geen grote toeristische bezienswaardigheid waarvoor je een halve dag hoeft uit te trekken. Maar zeker wel leuk om even te bezoeken als je er toch bent.
Er is een gedeelte, een grotere weg in het park die doodloopt (zie de kaart), wat ik niet prettig vond, waar alleen mensen drugs gebruikten en waar verder niemand liep. Daar ben ik omgekeerd. De rest van het park is heel mooi, ook het uitzicht.
Hier vind je het park Lineal La Frontera op de kaart.
2. Guatapé & El Peñol
De meest populaire dag- of meerdaagse trip vanaf Medellín is het kleurrijke dorpje Guatapé en de nabijgelegen hoge rots El Peñol. Guatapé staat bekend om de kleurrijke reliëfs, zócalos, onder aan de gevels van de huizen.
Vlak bij het dorp ligt de enorme rots Piedra del Peñol. Via meer dan 700 treden kun je naar een uitzichtpunt boven op de rots klimmen. Vanaf daar kijk je uit over een landschap van meren, eilanden en groene heuvels.
Trek voor Guatapé bij voorkeur een volledige dag uit of blijf er 1 a 2 nachten.
Let op: deze plek is zeer toeristisch. Ik bezocht het voor het massatoerisme, dus de drukte zie je niet terug op mijn foto’s. Zoek je een meer unieke ervaring, bekijk dan nummers 3 en 4 hieronder.
Lees meer over Guatapé en El Peñol.
3. Jardín
Op slechts 3,5 uur rijden vanaf Medellín kom je in Jardín. Een heerlijk kleurrijk dorp met een spectaculaire omgeving. Er is enorm veel te doen en te zien, dus neem er de tijd voor. Ik verbleef zelf 6 nachten in Jardín, in het prachtige Glamping Jardín.
Ik kocht mijn busticket met busmaatschappij Rápido Ochoa via Busbud. Heel makkelijk. De bus vertrekt vanaf Terminal del Sur in Medellín.
Lees hier mijn complete reisgids Jardín.
4. Cocorná: verblijf in magisch Soplo del Tambo
Cocorná is een niet al te mooi dorp op 2 uur rijden ten zuiden van Medellín. En hoewel het dorp niet heel aantrekkelijk is, is de omgeving dat zeker wel. Cocorná is magisch. De bergen zijn waanzinnig prachtig en er is van alles te doen (denk aan paragliden, watervallen bezoeken, hiken en meer).
Daarnaast vind je hier een heel bijzonder hotel, opgezet door de Nederlandse Heidi. Namelijk Soplo del Tambo. Een plek gericht op welzijn en rust. Hier ben je ver weg van alle drukte, één met de natuur en kun je jezelf echt even loskoppelen van alles.
Je kunt er simpelweg verblijven, genieten van de omgeving, het lekkere eten dat Heidi maakt en van meditatie en yoga. Of je kunt deelnemen aan een retreat. Retreats zijn er al vanaf 1 persoon, afgestemd op wat jij wilt.
Als je een unieke ervaring zoekt in de natuur in de buurt van Medellín, dan is Soplo del Tambo voor jou.
Lees hier alles over Soplo del Tambo en de omgeving.
5. Río Claro
Iets verder weg van Cocorná, op de route tussen Medellín en Bogotá, vind je Río Claro. Een natuurreservaat waar je van alles kunt doen. Denk aan raften, wandelen en andere extreme sports.
Ik ben er jaren geleden geweest en ook verbleven in een hotel. Lees hier mijn ervaring over Río Claro.
6. Santa Fe de Antioquia
Aan de andere kant van Medellín, in het noorden, vind je het dorp Santa Fe de Antioquia. Ooit de hoofdstad van Antioquia, nu een populair weekend- en vakantieverblijf voor de Paisa. Het is een koloniaal dorp en snikheet.
Ook hier ben ik jaren geleden geweest, toen het nog een stuk minder toeristisch was en toen internationale reizigers sowieso nog niet van deze plek hadden gehoord. Verwacht nu dus meer drukte en meer hotels als je naar Santa Fe de Antioquia gaat.
Mooi zal het nog steeds zijn overigens, snikheet ook. Ideaal voor 1 a 2 nachten weg.
Lees hier alles over Santa Fe de Antioquia.
Bezoek een stichting in Medellín of doneer aan het goede doel
In Medellín zijn veel stichtingen die zich inzetten voor een beter leven van de bevolking. Met name hoog in de bergen waar veel mensen in armoede leven. Sommige stichtingen kun je bezoeken, of doe een donatie om hun harde en goede werk te steunen.
1. Children of Medellín (Fundación Caminos)
In de armere wijken van Medellín is armoede, verwaarlozing, geweld, verslaving en seksuele intimidatie orde van de dag. Een situatie waar miljoenen kinderen in opgroeien en maar moeilijk uit kunnen komen.
In Colombia zijn vele hulporganisaties actief om kinderen in armoede te helpen aan een betere toekomst. Eén van deze organisaties is Children of Medellín, voorheen Straatkinderen Medellín. En in het Spaans Fundación Caminos.
In de buitenwijken Carambolas en Bello Oriente
De stichting Children of Medellín werkt in het centrum van Medellín en in de buitenwijken Carambolas en Bello Oriente met zo’n 500 kinderen. De eigen accommodatie El Paraiso (het paradijs) is inmiddels uitgegroeid tot een groot huis, gelegen op de berg met een waanzinnig mooi uitzicht over de stad.
Niet alleen biedt El Paraiso ondersteuning voor de kinderen en hun families, ook helpt de stichting kinderen te laten studeren. In 2018 is de eerste student afgestudeerd aan de universiteit, gevolgd door meer. Op dit moment studeren er via de stichting 12 jongeren, en dit aantal wordt de komende jaren uitgebreid.
Je kunt de stichting bezoeken, iets kopen, doneren en je kunt er ook vrijwilligerswerk doen. Lees hier alles over over Children of Medellín en hoe je kunt helpen.
2. Digital Nomads for Good (DNfG): geef iets terug aan Medellín
Medellín is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een populaire bestemming voor digital nomads en andere buitenlanders die op afstand werken. Zij profiteren onder meer van het aangename klimaat, de relatief lage kosten, de goede internetverbindingen en het grote aanbod aan cafés en coworkingplekken. Tegelijkertijd roept hun komst ook zorgen op. Buitenlandse inkomens dragen namelijk ook bij aan stijgende huurprijzen en zorgt voor een groeiende kloof tussen bezoekers en lokale inwoners.
Give Where You Live: geef iets terug aan de gemeenschap waarin je tijdelijk of langdurig woont
Digital Nomads for Good, afgekort tot DNfG, probeert die twee werelden dichter bij elkaar te brengen. De organisatie werkt volgens het principe Give Where You Live: geef iets terug aan de gemeenschap waarin je tijdelijk of langdurig woont. Via het platform worden digitale nomads, expats en andere internationale inwoners gekoppeld aan betrouwbare lokale goede doelen en maatschappelijke organisaties.
De organisatie werkt samen met ongeveer 18 lokale organisaties die zich onder andere inzetten voor kinderen, onderwijs, voedselhulp, gezondheidszorg, ouderen, ontheemde families, inheemse gemeenschappen en dierenwelzijn.
Doneren, vrijwilligerswerk en kennis delen
DNfG richt zich op drie manieren waarop buitenlanders iets kunnen bijdragen: donaties, vrijwilligerswerk en het delen van kennis en vaardigheden. Via het platform kunnen mensen een lokale organisatie kiezen en financieel ondersteunen. Dit maakt doneren eenvoudiger voor buitenlanders, omdat kleine Colombiaanse organisaties niet altijd beschikken over internationale betaalmogelijkheden.
Daarnaast organiseert DNfG laagdrempelige vrijwilligersactiviteiten. Deelnemers kunnen bijvoorbeeld helpen bij een buurtactiviteit, voedsel uitdelen, een gemeenschappelijke ruimte opknappen of ondersteuning bieden tijdens een evenement. Sommige activiteiten duren slechts één dag, waardoor ze ook toegankelijk zijn voor mensen die tijdelijk in Medellín wonen of naast hun werk weinig tijd hebben.
Professionele kennis kan eveneens waardevol zijn. Digitale nomads hebben vaak ervaring met bijvoorbeeld communicatie, webdesign, marketing, fondsenwerving, fotografie, administratie of technologie. Door die kennis te delen, kunnen ze lokale organisaties helpen om zichtbaarder te worden, efficiënter te werken of meer mensen te bereiken.
Transparantie en lokale impact
Een belangrijk onderdeel van DNfG is transparantie. De organisatie geeft deelnemers updates over de projecten en laat zien welke lokale resultaten met donaties en vrijwilligerswerk worden bereikt. Zo ontstaat er meer betrokkenheid dan bij een eenmalige, anonieme donatie.
DNfG wil voorkomen dat buitenlanders alleen gebruikmaken van de voordelen van Medellín zonder werkelijk contact te maken met de lokale samenleving. Door samen te werken met organisaties die al in de wijken actief zijn, blijft de lokale gemeenschap leidend. Het doel is dus niet dat buitenlandse vrijwilligers zelf bepalen wat een wijk nodig heeft, maar dat zij bestaande Colombiaanse initiatieven ondersteunen.
Een reactie op de gevolgen van gentrificatie
De groei van toerisme en het aantal buitenlandse inwoners heeft ingewikkelde economische en sociale gevolgen, die niet met een paar donaties zijn opgelost. Wel biedt DNfG een concrete manier om een deel van de voordelen die digitale nomads ervaren terug te laten vloeien naar lokale gemeenschappen.
Daarmee wil DNfG ook het beeld van digitale nomads veranderen. In plaats van tijdelijke bewoners die alleen profiteren van lage prijzen en een comfortabele levensstijl, kunnen zij actieve deelnemers aan de stad worden. Het uiteindelijke doel is om het model na de pilot in Medellín ook in andere steden toe te passen.
DNfG laat zien dat verantwoord reizen of tijdelijk wonen verder kan gaan dan geld uitgeven bij lokale restaurants en winkels. Door geld, tijd of professionele kennis beschikbaar te stellen, kunnen buitenlandse bewoners bijdragen aan organisaties die Medellín iedere dag van binnenuit proberen te verbeteren.
Lees hier alles over DNfG, klik hier om te volgen op Instagram en breng hier een donatie uit.
3. Stichting Mi Barrio Mi Sueño
De Stichting Mi Barrio Mi Sueño stimuleert verandering in achterstandswijken in Medellín met innovatieve programma’s voor kinderen en vrouwen om los te komen van geweld, discriminatie en onderwijsbarrières. Onze ondersteuning is gericht op zowel lichaam als geest en ze betrekken de hele gemeenschap bij hun activiteiten.
Andrea Gonzalez Duarte Van Der Leeuw is de oprichter van deze stichting. Geboren in Bogotá en na adoptie is opgegroeid in Nederland, zet ze zich nu voor de volle 100% in om meisjes en vrouwen in Medellin te empoweren.
De stichting richt zich op de gemeenschap La Honda in Medellín. Deze wijk bestaat uit veel inheemse bevolking, Venezolanen die een beter leven zoeken en uit gezinnen die van het platteland naar de stad zijn getrokken om conflicten te ontvluchten.
Klik hier om meer te lezen over Stichting Mi Barrio Mi Sueño en lees hoe je kunt helpen.
Is Medellín veilig?
Net als in elke grote stad in Colombia is ook Medellín lang niet overal veilig. Sterker nog: met het toenemende (drugs)toerisme gebeuren er nog steeds nare dingen die je niet wilt meemaken. Lees je goed in (bijvoorbeeld hier) en luister naar de locals in plaats van toeristen die niks is overkomen en de stad niet goed kennen.
Ook in de veilige wijk El Poblado gebeuren vervelende dingen, met name in de nacht. Blijf weg van de drugs als je geen problemen wilt, houd niet zomaar taxi’s aan (zeker niet in de nacht) en dronken over straat lopen is vragen om moeilijkheden.
Het toegenomen toerisme levert weer nieuwe problemen op en hoewel Medellín stukken veiliger is dan jaren geleden zijn er nog steeds problemen.
Wat niet doen in Medellín:
- Drugs kopen of gebruiken
- Een taxi aanhouden op straat (altijd boeken via een app)
- Met name voor buitenlandse mannen: dating apps gebruiken en daten met vrouwen die je niet kent
- Ook voor buitenlandse mannen: niet op zoek gaan naar minderjarige meisjes
Houd daarnaast de standaard veiligheidstips in acht. Wees voorzichtig met je telefoon op straat, pas op voor zakkenrollers in de metro en in drukke gebieden en het centrum van Medellín kun je het beste alleen overdag bezoeken.
Medellín: een verrassende stad
Medellín is verrassend leuk. Een stad in het Andesgebergte die meer Europees dan Colombiaans aanvoelt. Met mooi onderhouden wegen, prachtige groene bergen, veel winkelcentra én één van de beste ziekenhuizen in Colombia. Medellín ontwikkelt zich nog steeds razendsnel. Een must-see tijdens je rondreis door Colombia.
In dit artikel staan affiliate links. Als je op één van deze links klikt en iets aankoopt, dan krijg ik daar een kleine commissie voor. Voor jou blijft de prijs gelijk. Hiermee help je mij om nieuwe content te kunnen maken en mijn website te onderhouden.




















































































10 reacties
Hi Sabine, wat een leuk en positief verhaal. Wij gaan komende januari ook verhuizen naar Colombia, Medellin. We zijn druk opzoek naar een appartement en tips om dingen te ondernemen met onze kleine man. Kun je ons van tips en ervaringen voorzien? Gr. Tjalling
Hoi Tjalling, wat ontzettend leuk en spannend! Ik wil jullie zeker helpen met de overstap. Kun je me een mail sturen via het contactformulier of via mijn Facebook pagina met specifieke vragen? Dan kan ik beter helpen 🙂 Groetjes, Sabine
Leuk stuk over Medellin. Ik wil daar ook eens naar toe. In de herfst willen we nog graag een weekje weg, dus mss dat we dat dan doen. Of anders volgend jaar. Dan zouden we naar panama vliegen, om vanuit daar naar colombia te gaan via de san blas eilanden. en dan vanuit daar naar medillin te reizen en vanaf daar weer terug naar Curacao te vliegen. MAar dat moet ik nog allemaal uitzoeken of dat eigenlijk wel realistisch is in 2 a 3 weken haha.
Dankjewel! Moet je zeker eens heengaan en ook de omgeving bezoeken, super mooi! Heel interessante stad ook en voor jullie niet zo ver weg. Leuke plannen hebben jullie trouwens. De San Blas eilanden schijnen ontzettend mooi te zijn. Hoop dat het allemaal gaat lukken!
Wauw, gek toch dat 1 stad dan zo voortvarend kan zijn ineens en de andere stil blijven staan.
Wat een mooie droom zit daar ook in, dank je wel voor het vertellen en laten zien, prachtige foto’s ook weer!
Bedankt voor je bericht 🙂 Heel bijzonder inderdaad dat de ontwikkeling in 1 land niet gelijk loopt…
Weer een heel nieuwe kant van het land leren kennen! Medellin ken ik toevallig van een reportage over de sloppenwijken, was toen inderdaad schokkend om te zien hoe de mensen daar opeengepakt leefden. Gelukkig verandert er langzaam maar zeker dus wel het nodige!
Ohh ja die reportages, heb ik ook wel eens iets over gezien. Heel triest altijd. Geeft ook een beetje een raar gevoel om er naar te kijken in zo een stad. Gelukkig inderdaad gaat het langzaam beter..
Leuk stukje weer Sabine! We hebben vrienden die ook naar Medellín zijn gegaan en eigenlijk nooit meer terug naar Bogotá willen! Kunnen we die burgemeester niet inhuren hier in Bogotá? Elk beetje initiatief is meer dan wat onze huidige burgemeester doet! Ik wilde destijds in Medellín (toen ik daar een cursus gaf) naar die beelden van Botero, maar alle mensen uit Medellín keken me aan of ik gek was… weet niet of ze niet wisten waar die beelden waren (kan ik me bijna niet voorstellen) of dat ik gek was om daarnaartoe te willen. Is me toen dus niet gelukt. Moet er nog maar eens heen! Ongelooflijk dat het nog niet zo lang geleden echt gevaarlijk was om op welk moment van de dag maar over straat te gaan daar….bedankt weer voor je stukkie!
Hahaha misschien weten de bewoners niet wie de persoon achter die mooie beelden is 😛 Volgens mij zijn er dit jaar verkiezingen in Bogotá voor een nieuwe burgemeester. Hoop dat het iemand wordt die wél iets gaat doen. De wegen opknappen bijvoorbeeld haha